Begroting 2018

Begroting 2018-2022: Samen gedaan!
Het college van burgemeester en wethouders biedt de raad met de Programmabegroting 2018-2022 de vierde, dus laatste begroting van deze raadsperiode aan. Hierin zijn de besluiten die de gemeenteraad bij de Kadernota 2017 heeft genomen verwerkt en geconcretiseerd. De begroting is net als vorig jaar ook digitaal beschikbaar gemaakt. Deze is verder verbeterd en biedt nu ook de mogelijkheid om meer in te zien over de financiële situatie van de gemeente Haarlem. In aansluiting op de ‘motie meer financiën’, zijn in deze online begroting op detailniveau de kostensoorten en de reserves en voorzieningen inzichtelijk gemaakt.

Transformatie sociaal domein
In 2018 worden nieuwe contracten gesloten voor het aanbod van Jeugd, Wmo en Participatie (1 januari 2018) en Opvang wonen en herstel (1 juli 2018). De nieuwe contractperiode biedt mogelijkheden tot versnelling. In de aanbestedingsdocumenten zijn de leidende principes opgenomen, waardoor ook via de contracten met aanbieders een extra impuls aan de transformatie gegeven kan worden.

In de Kadernota 2017 is afgesproken dat het college de gemeenteraad voorstellen doet voor het grensvlak van het sociaal domein en aanpalende domeinen. De raad wil  bij de begrotingsbehandeling zelf de mogelijkheid behouden om met voorstellen tot besteding te komen en heeft het college met motie 53 verzocht om met een pakket voorstellen te komen. Het college stelt de gemeenteraad voor deze extra middelen vanuit de reserve sociaal domein te besteden aan de uitvoering van de moties over High dosage tutoring en het slechten van drempels die bij de behandeling van de Kadernota 2017 zijn aangenomen en waarbij de gemeenteraad € 2 miljoen als dekking heeft genoemd. Daarnaast stelt het college voor de ontwikkelopgaven in de stad mogelijk te maken, waarover in diverse raadscommissies is gesproken: het project Lelie (Haarlem Noord, rond Schoterweg) en Odensehuis (Meerwijk-centrum). Voor bestemming van het resterende bedrag (€ 1,25 miljoen) doet het college voorstellen in het kader van transformaties. De inzet van deze extra middelen is voor een belangrijk deel gericht op versterking van de basisinfrastructuur. Het is aan de raad om het tweede deel te bestemmen bij de begrotingsbehandeling.

BUIG
De ontwikkeling van de inkomsten en uitgaven van de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorziening Gemeenten) vertoont een negatief beeld. In 2018 moet rekening gehouden worden met een tekort van circa € 3 miljoen. Dit tekort ontstaat uit een combinatie van een toenemend aantal uitkeringsgerechtigden en een afnemend BUIG-budget.
De toename van het aantal uitkeringsgerechtigden wordt vooral verklaard uit de toename van het aantal ouderen, het aantal Niet-Westerse allochtonen (veelal statushouders) en het aantal Haarlemmers met een arbeidsbeperking dat in het verleden toegang zou hebben gehad tot de Wajong. De afname van de BUIG is het gevolg van een nadelige uitkomst voor gemeente Haarlem in het landelijk verdeelmodel.
De gunstige conjuncturele ontwikkelingen, de mogelijke aanpassingen in het verdeelmodel BUIG (ten gunste van gemeenten met een centrumfunctie) en de effecten van het Koersdocument (Ken je Klant), kunnen het negatieve beeld nog doen veranderen.
Ter dekking van het verwachte tekort wordt voorgesteld de WWB-reserve te versterken. Daarvoor moet een bedrag van circa € 5 miljoen aan de reserve toegevoegd worden om het risico in 2018 en 2019 op te kunnen vangen. In de Jaarrekening 2017 worden hiervoor, mede op basis van de actuele stand van zaken, voorstellen gedaan.

Begrotingswijziging programma 1, 2 en 3
In december 2017  wordt er een integrale begrotingswijziging voor programma 1, 2 en 3 aan de gemeenteraad voorgelegd. Dit heeft te maken met wijzigingen die nodig zijn vanwege de aanbesteding in 2017 waar de transformatie opgave in is verwerkt. Deze integrale begrotingswijziging voor de eerste drie programma’s  is per saldo budget neutraal. Omdat het wijzigen van de programma’s in alle systemen technisch ingewikkeld is en tijd kost volgt er later in het jaar deze wijziging. De financiële indeling sluit dan aan bij de situatie per 1 januari 2018.

Duurzaamheid
Naast het versnellen op de transformatie sociaal domein vindt er ook een versnelling plaats op duurzaamheid. Het college maakt zich sterk voor een klimaatneutraal en aardgasvrij Haarlem in 2040. De gemeente speelt een belangrijke rol in de voorbereidende jaren van de energietransitie. Om dit te bereiken zijn grote stappen nodig. Zo voert Haarlem met TU Delft een haalbaarheidsonderzoek uit naar een aardgasvrije wijk. Ook is er een onderzoek naar de beste manier voor het scheiden van afval in het centrum en bij hoogbouw. In de begroting is onder andere opgenomen hoe hier vorm aan wordt gegeven.

Ontwikkelzones
Na jarenlang bezuinigen is het achterstallig onderhoud in deze begroting geheel teruggedraaid. Ook is er ruimte ontstaan voor investeringen en op het gebied van wonen. Ontwikkelingen op het gebied van woningbouw zijn hard nodig. Er is een groot te kort aan woningen in verschillende segmenten.  Ook de werkgelegenheid en het aantal bezoekers aan de stad groeit. Hier is ruimte om samen met initiatiefnemers meer (sociaal) woningaanbod te creëren voor Haarlem. In de Woonvisie is vastgesteld dat er circa 7.500 woningen tot 2025 gerealiseerd worden. De woningen worden met prioriteit gerealiseerd binnen acht aangewezen ontwikkelzones.

Ontwikkeling vaste schuld
Voor het vierde jaar op rij heeft het college conform de coalitieafspraken samen gewerkt aan een verdere daling van de vaste schuld. Bedroeg de vaste schuld eind 2013 nog € 556 miljoen, de huidige prognose is dat de schuld eind 2017 € 479 miljoen bedraagt. De verwachting is dat de schuldpositie zich de komende jaren beweegt rond hetzelfde niveau. De verwachte vaste schuldstand van eind 2022 is € 477 miljoen. In de Kadernota 2018 ligt een uitdaging voor het zoeken naar een nieuw evenwicht tussen een financieel gezonde (schuld) positie en het faciliteren van de ontwikkelingen van de stad Haarlem. De te maken  afwegingen hebben invloed op de schuldpositie van de gemeente voor de komende jaren.

Meer digitaal
In aansluiting op de Digitale Agenda 2020 en de Haarlemse ambitie vindt ook een investering plaats op de informatievoorziening. Uitgangspunten zijn transparant en efficiënt werken, standaardiseren waar mogelijk, lokaal maatwerk bieden waar nodig en wat samen kan ook samen doen. De ICT-infrastructuur wordt toekomstbestendig gemaakt evenals de informatiebeveiliging en de privacy. Om dienstverlening naar de burgers en bedrijven zo goed mogelijk te bedienen wordt deze sneller en digitaler gemaakt. Voor het sociaal domein worden betere digitale systemen ingezet voor de burger en ketenorganisaties.

Samen Doen is Samen Gedaan
In de afgelopen vier jaar zijn resultaten geboekt  van Samen Doen naar Samen Gedaan! Daarbij is de schuld omlaag gebracht, zijn de woonlasten niet gestegen, de bezuinigingsopgaven gerealiseerd en wordt een sluitende begroting aangeboden. In de paragraaf Samen gedaan is terug te lezen hoe samengewerkt is met het stadsbestuur, bedrijven en Haarlemmers met goede initiatieven. Er is een stevige basis gevormd om vanuit deze raadsperiode verder te werken aan de groei van Haarlem. Om de toekomstige groei te faciliteren wordt aan de raad in de Bestuursrapportage 2017 voorgesteld een bestemmingsreserve te vormen.

Raadsbehandeling Programmabegroting 2018-2022
De begroting wordt door de gemeenteraad behandeld van 6 tot 9 november. Mogelijke wijziging hiervan kan het gevolg zijn van een alternatief behandelingsvoorstel van de commissie Werkwijze.

Op 3 oktober wordt een technische presentatie gegeven voor raadsleden. Tot en met 17 oktober 12:00 uur is er gelegenheid tot het indienen van technische raadsvragen. Het indienen en beantwoorden van de technische vragenronde gebeurt digitaal. Op 26 oktober komt de ambtelijke beantwoording beschikbaar.